Trong bối cảnh đẩy mạnh hội nhập quốc tế và nâng cao chất lượng sống cho người dân, thành phố Hải Phòng đã triển khai hiệu quả “Chương trình tăng cường hợp tác và vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài (PCPNN) giai đoạn 2020–2025, định hướng đến năm 2030”. Với sự điều phối của Sở Ngoại vụ, chương trình không chỉ góp phần thúc đẩy an sinh xã hội mà còn tạo dấu ấn rõ nét trong phát triển thể chế, mở rộng quan hệ quốc tế và củng cố vai trò điều phối của địa phương.
Tăng cường phối hợp, giữ chân các nhà tài trợ chiến lược
Một trong những thành công đáng chú ý của Hải Phòng trong giai đoạn vừa qua là khả năng giữ vững và phát triển mối quan hệ với các tổ chức PCPNN có uy tín, thông qua sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương. Điển hình, năm 2022, khi Trường Cao đẳng Bách nghệ Hải Phòng không đủ điều kiện làm chủ khoản viện trợ theo quy định của Nghị định 80, thành phố đã linh hoạt giải quyết bằng cách đề xuất Ủy ban nhân dân quận Kiến An đứng ra tiếp nhận Dự án “Tăng cường năng lực và cơ hội tiếp cận nghề nghiệp cho thanh thiếu niên có hoàn cảnh khó khăn” do Tổ chức Tầm nhìn Thế giới tài trợ. Chính nhờ sự chủ động này, Tầm nhìn Thế giới tiếp tục đồng hành cùng Hải Phòng, đồng thời vận động được các đối tác Hàn Quốc như LG, Samsung cùng tham gia hỗ trợ.
Bên cạnh những kết quả tích cực, thành phố cũng thẳng thắn chấn chỉnh các tổ chức PCPNN hoạt động không đúng quy định: triển khai dự án không báo cáo, không xin phép hoặc không phối hợp với địa phương. Những phản hồi kịp thời của thành phố đã góp phần củng cố trật tự quản lý và nâng cao chất lượng tiếp nhận viện trợ trên địa bàn.
Ghi nhận, khen thưởng và nâng cao năng lực hệ thống tiếp nhận
Công tác khen thưởng và ghi nhận đóng góp của các tổ chức PCPNN cũng được thành phố quan tâm. Trong giai đoạn 2019–2024, UBND thành phố đã trao tặng bằng khen cho 15 tổ chức PCPNN và 07 cá nhân tiêu biểu. Song song với đó, các đơn vị địa phương có thành tích trong công tác viện trợ PCPNN cũng được khen thưởng nhằm động viên và khuyến khích nỗ lực phối hợp.
Về mặt tổ chức, Sở Ngoại vụ cùng các sở ngành liên quan đã tổ chức nhiều chương trình tập huấn, cung cấp tài liệu hướng dẫn về kỹ năng xây dựng dự án, vận động viện trợ và quản lý tài chính. Mạng lưới cán bộ đầu mối từ cấp sở đến địa phương ngày càng được kiện toàn, giúp nâng cao năng lực tiếp nhận và giám sát hiệu quả các dự án PCPNN.
Chuyển dịch định hướng hợp tác phù hợp với bối cảnh phát triển
Giai đoạn 2013–2017, các dự án viện trợ tại Hải Phòng tập trung vào nhóm đối tượng yếu thế, chú trọng y tế, giáo dục và môi trường. Trong khi đó, giai đoạn 2019–2025 chứng kiến sự điều chỉnh chiến lược đáng kể: Y tế và giáo dục được nâng lên thành lĩnh vực trụ cột, phản ánh yêu cầu cấp thiết từ quá trình mở rộng đô thị và gia tăng dân số cơ học.
Từ năm 2019 đến 2025, Hải Phòng đã tiếp nhận trung bình 45–55 dự án mỗi năm. Năm 2024 đạt đỉnh với 55 dự án, trong đó có đến 16 dự án về lĩnh vực xã hội, 14 dự án giáo dục, và 12 dự án y tế. Ngoài ra, những lĩnh vực mới như tư vấn pháp lý, hỗ trợ hồi hương, và xây dựng năng lực tổ chức cũng được các tổ chức quốc tế quan tâm, giúp địa phương ứng phó linh hoạt với thiên tai, dịch bệnh và nhu cầu thể chế.
Tính đến năm 2025, có 41 tổ chức PCPNN đang hoạt động hợp pháp tại Hải Phòng. Dù số lượng tổ chức có xu hướng ổn định, chất lượng hoạt động và mức độ gắn bó với địa phương ngày càng tăng. Một số tổ chức đã trở thành đối tác truyền thống lâu dài như JICA, KOICA, SCI, Tầm nhìn Thế giới...
Tác động toàn diện tới kinh tế - xã hội và thể chế địa phương
Về mặt kinh tế - xã hội, các dự án PCPNN đã góp phần hỗ trợ cộng đồng trong nhiều lĩnh vực trọng yếu. Trong lĩnh vực giáo dục, các hoạt động trao học bổng, dạy ngoại ngữ, giao lưu văn hóa và hướng nghiệp đã giúp học sinh, sinh viên nâng cao kỹ năng hội nhập. Ở lĩnh vực y tế, các chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, phòng ngừa dịch bệnh, và đào tạo cán bộ y tế cơ sở đã có những đóng góp thiết thực cho hệ thống y tế địa phương.
Đặc biệt, những dự án hỗ trợ phụ nữ hồi hương, người di cư và trẻ em trong các gia đình đa văn hóa đã thể hiện tính nhân văn sâu sắc. Ví dụ, dự án do COPION và KOCUN tài trợ gần đây không chỉ mang lại hỗ trợ pháp lý và sinh kế mà còn mở ra cơ hội giáo dục và hội nhập xã hội cho hàng trăm phụ nữ và trẻ em gốc Việt từng sinh sống tại Hàn Quốc.
Về mặt thể chế, việc tổ chức hội thảo, diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm và tập huấn đã góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng quản lý trong các cơ quan công quyền. Hải Phòng hiện là một trong những địa phương đi đầu trong việc áp dụng linh hoạt quy định pháp luật để tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của các tổ chức PCPNN.
Tăng cường chủ động vận động, hướng tới giai đoạn phát triển mới
Hải Phòng không chỉ thụ động tiếp nhận mà còn chủ động vận động tài trợ thông qua nhiều hoạt động ngoại giao nhân dân, tổ chức hội nghị xúc tiến và hợp tác quốc tế. Việc thiết lập cơ chế đối thoại thường xuyên giữa chính quyền và tổ chức PCPNN giúp tăng tính minh bạch, hiểu biết lẫn nhau và tạo dựng niềm tin lâu dài.
Giai đoạn 2025–2030, với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng và xu hướng mở rộng địa giới hành chính, nhu cầu an sinh xã hội, dịch vụ công và phát triển cộng đồng tại Hải Phòng sẽ tăng cao. Do đó, việc phát huy hiệu quả hợp tác với các tổ chức PCPNN là một trong những chiến lược quan trọng, giúp thành phố bổ sung nguồn lực, nâng cao chất lượng sống và thực hiện mục tiêu phát triển bền vững.