Dự án bảo tồn Vọoc Cát Bà - chặng đường gần 2 thập kỷ
Năm 1999, một cuộc khảo sát linh trưởng ở đảo Cát bà đã khiến cộng đồng bảo tồn ở cả Việt Nam và quốc tế quan ngại rằng loài Vooc cát Bà đang trên bờ vực tuyệt chủng, với số lượng các thể còn lại tại thời điểm đó chỉ là gần 100 cá thể. Trong bối cảnh đó, năm 2000, được phép của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thông và Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Hội Động vật về Bảo tồn Loài và Quần thể (ZGAP) và Vường thú Mun-x-tơ (CHLB Đức) cùng Vườn quốc gia Cát Bà đã lập và triển khai Dự án bảo tồn Vọoc Cát Bà nhằm hỗ trợ bảo tồn loài Vọoc Cát Bà đang bên bờ vực tuyệt chủng, góp phần bảo vệ đa dạng sinh học trên quần đảo Cát Bà. Từ năm 2019, vườn thú Mun-x-tơ bàn giao cho vường thú Lep-zich tiếp nhận tài trợ cho dự án .
Dự án đã hoạt động liên tục suốt gần 20 năm qua, hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho Vườn quốc gia Cát Bà. Mỗi năm, đầu tư mà Dự án dành cho khu vực Cát Bà đều tăng và xu hướng này sẽ tiếp tục trong thời gian tới. Theo một báo cáo của dự án, dự án đã chi khoảng 1,5 triệu USD cho hoạt động ở Cát Bà và tài chính từ Dự án chiếm khoảng 40% tổng chi phí dành cho các hoạt động bảo tồn ở Vườn quốc gia Cát Bà.
Dự án đã đạt được nhiều kết quả cụ thể trong quá trình thực hiện mục tiêu bảo tồn của mình
-Truyền thông, vận động dừng hoàn toàn hoạt động săn bắt voọc: Người dân địa phương đã dừng hoàn toàn việc săn bắt voọc vào năm 2006.
-Quần thể voọc gia tăng dần từ năm 2003 đến nay
-Thành lập Khu bảo tồn dành riêng cho voọc Cát Bà – Khu bảo tồn dành riêng cho voọc duy nhất trên thế giới - năm 2002
-Xây dựng Trạm kiểm lâm Vạn Tà, Nổi Giỏ nhằm tăng cường bảo vệ voọc Cát Bà.
-Thành lập chương trình Người gác voọc, vận động và huy động người dân địa phương tích cực tham gia bảo tồn voọc Cát Bà.
- Tham gia vận động, ủng hộ để quần đảo Cát Bà được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển của thế giới.
- Ủng hộ và tác động để mở rộng ranh giới Vườn quốc gia Cát Bà bao trùm những khu vực quan trọng về sinh thái.
-Dự án đã xác định các khu vực có tầm quan trọng trong Vườn quốc gia Cát Bà và
cùng làm việc với các cơ quan chức năng thành lập các Khu Bảo vệ đặc biệt trong Vườn quốc gia.
-Tham gia thành lập các Câu lạc bộ Bảo vệ rừng với sự tham gia của các nhóm người dân địa phương, thực hiện các biện pháp bảo tồn cùng với Hạt Kiểm lâm huyện ở những khu vực ngoài ranh giới vườn trên đảo Cát Bà. Sau nhiều năm hoạt động thành công, các Câu lạc bộ bảo vệ rừng đã được bàn giao cho huyện Cát Hải quản lý.
- Thành lập các tổ bảo vệ rừng đặc biệt cho mục đích chống săn bắt ở các thôn xóm được cho là điểm nóng của săn bắt động vật hoang dã và thu hái trái phép thực vật trong rừng.
- Năm 2009, thành lập các Câu lạc bộ bảo tồn, hỗ trợ cho các lớp học giáo dục môi trường cho học sinh lớp 6 và lớp 7 ở tất cả các trường học trên đảo Cát Bà. Câu lạc bộ đã tực hiện thành công trong 4 năm trước khi được chuyển giao cho Phòng Giáo dục và Đào tạo Cát Hải quản lý.
-Triển khai dự án tái trồng rừng đền bù khi thải từ 2010-2017 trong phạm vi Vườn quốc gia Cát Bà.
-Di dời voọc Cát Bà năm 2012, trong đó Dự án đã thực hiện thành công di dời voọc ngoài tự nhiên đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam, cứu hai cá thể khỏi tình trạng bị cô lập ở một đảo nhỏ và đưa chúng đến nơi có quần thể voọc Cát Bà lớn hơn là Khu bảo tồn nghiêm ngặt dành riêng cho voọc Cát Bà.
-Dự án cùng với nhiều tổ chức khác đã tạo cơ hội cho nhiều sinh viên, học giả trong nước và quốc tế đến nghiên cứu voọc Cát Bà , tăng thêm lượng kiến thức đáng kể về loài này.
- Năm 2014, Dự án đã tổ chức Nhóm làm việc kỹ thuật bao gồm các tổ chức phi chính phủ trong nước và quốc tế và các chuyên gia để xác định các mục tiêu bảo tồn dài hạn cho loài voọc Cát Bà. Năm 2017, Nhóm làm việc về kỹ thuật Linh trưởng Việt Nam được thành lập dựa trên ý tưởng Nhóm làm việc kỹ thuật về voọc Cát Bà. Dự án là thành viên chủ chốt của Nhóm làm việc vê kỹ thuật Linh trưởng Việt Nam. Chương trình Hành động Khẩn cấp Bảo tồn các loài linh trưởng Việt Nam do Nhóm xây dựng đã được Chính phủ Việt Nam thông qua. Chương trình hành động này được xây dựng dựa khá nhieuf trên những công việc mà Dự án đã làm.
-Đặc biệt, Dự án nhiều lần làm việc và tham vấn cho IUCN, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, UNESCO và các cơ quan, tổ chức liên quan khác trong quá trình đề cử Cát Bà thành Di sản thiên thiên thế giới.
Với những hoạt động và kết quả cụ thể đó, Dự án, ở một góc độ nhất định, có vai trò như cánh cửa mở ra thế giới cho loài voọc Cát Bà, giúp cho công đồng quốc tế được cập nhật những thông tin về những hoạt động bảo tồn diễn ra trong vùng và có được những thông tin chính xác về hiện trạng của loài voọc Cát Bà.